Chinina
Chinowe drzewo – Chinina – Cinchona Succirubra
Ang. Cinchona; franc. Quinquina; niem. Chinabaum; ros. Chinnoe dieriewo.
Występowanie
W Ameryce Południowej w stanie naturalnym, natomiast odmiany wysokoalkaloidowe są uprawiane w Indiach i na Jawie. Znane są też pokrewne gatunki drzewa chinowego służące do izolowania alkaloidów chininy i chinidyny.
Surowiec
Kora chinowa — Cortex Cinchonae (syn. Cortex Chinae).
Główne związki
Mieszanina alkaloidów chinolinowych ok. 10% (m.in. chinina, chinidyna, cynchonina), garbniki katechinowe do 10%, związki trójterpenowe (jako wolne kwasy chinowowy i cincholowy oraz jako kwasy związane), kwasy organiczne (m.in. kw. chinowy), sole mineralne.
Działanie
Kora — stomachicum; chinina — amoebicidum, uterotonicum, antipyreticum; chinidyna — cardiosedativum
Wyciągi z kory chinowej zawierają alkaloidy związane z garbnikami i odznaczające się b. gorzkim smakiem. Pobudzają one wytwarzanie soku żołądkowego, przyspieszają trawienie oraz przyswajanie składników
odżywczych, dzięki czemu działają wzmacniająco (tonicum, roborans). Chinina zabija bezpłciowe erytrocytarne formy wszystkich rodzajów Plasmodium, działa przeciwgorączkowo i przeciwbólowe, pobudza mięsień macicy, zwiększa też amplitudę i czas trwania potencjału czynnościowego mięśni szkieletowych. Chinidyna jest prawoskrętnym izomerem chininy i działa m.in. przeciw-arytmicznie.
Działania uboczne
Chinina wywołuje szum w uszach, zawroty głowy, bicie serca, drżenie rąk, wymioty, bezsenność, a przy idiosynkrazji również pokrzywkę, podwyższa temperaturę ciała, pobudza krwawienia maciczne, obniża poziom hemoglobiny, a po dłuższym stosowaniu działa niekorzystnie na wątrobę i nerki; Chinidyna w dawkach wyższych od leczniczych i przy nadwrażliwości osłabia czynność serca, powoduje niekiedy drżenie włókienkowe komór serca, podwójne widzenie, upośledzenie oddechu oraz alergiczne reakcje skóry.
Zastosowanie
Wyciągi z kory chinowej stosuje się jako środek goryczowy w niedokwaśności, braku łaknienia, zmniejszonej tolerancji na tłuszcze, w mało nasilonych zaburzeniach jelitowych z objawami sytości i bólu brzucha, w nieregularnym wypróżnieniu. Chinina, jako chlorowodoprzeciw szczepom Plasmodium opornym na leki przeciwmalaryczne (np. Arechin), w postaci wlewów dożylnych w leczeniu zimnicy mózgowej oraz we wszystkich innych postaciach zimnicy (np. w Wietnamie stosowano siarczan chininy 14 dni, pyrimethamine 3 dni i diaphenylsulfon 28 dni) w tzw. leczeniu skojarzonym z lekami
syntetyczaymi. Chininę stosuje się także w niektórych schorzeniach serca, np. w napadowym kołataniu serca (tachycardia paroxysmalis), korzystnie łącznie z preparatami naparstnicowymi, również w praktyce ginekologicznej w celu pobudzenia i wzmocnienia skurczów w początkowej fazie porodu (zwykle łącznie z oksytocyną) oraz w atonii macicy we wczesnym okresie po porodzie. Ponadto w lecznictwie
wykorzystuje się właściwości przeciwgorączkowe chininy, jako składniki różnych specyfików, oraz jej wpływ na mięśnie szkieletowe w leczeniu miotonii wrodzonej (myotonia congenita), dystrofii mięśniowej (myotonia atrophica), dystonii torsyjnej samorodnej (dystonia musculorum delormans) i w kręczu karku kurczowym (torticollis spastica). Chinidyna jest stosowana w arytmiach komorowych serca, takich jak częstoskurcz komorowy (tachycardia ventriculis), migotanie komór (fibrillatio ventricularis), w zapobieganiu arytmii u osób z niewydolnością wieńcową, lecz bez objawów zawału serca, lub u osób poddających się zabiegowi nacięcia spojenia brzegów zastawki serca (commisurotomia). Również w arytmiach przedsionkowych, migotaniu przedsionków (fibrillatio atriorum), trzepotaniu przedsionków (vibratio atriorum), zarówno w przypadkach wczesnych, jak i przewlekłych, a nawet opornych na różnego rodzaju leki przeciwarytmiczne. Ostatnio wykazano przydatność chinidyny w niemiarowości serca w okresie ciąży (oprócz końcowego okresu) pod warunkiem ścisłego dawkowania.
Przeciwwskazania
Dla chininy — końcowy okres ciąży, schorzenia ucha wewnętrznego i nerwu wzrokowego, nadwrażliwość, obniżony poziom hemoglobiny, poważne schorzenia wątroby i nerek, niedobór enzymu xglukozo-6-fosfo-dehydrogenazy; Dla chinidyny — całkowity blok serca, zaburzenia przewodnictwa wewnątrzkomórkowego, podostre i ostre zapalenia wsierdzia na tle bakteryjnym, przedawkowanie preparatów naparstnicy, nadczynność tarczycy z migotaniem zatokowym, silne rozszerzenie serca, zwężenie zastawki dwudzielnej, idiosynkrazja na chinidynę.
Zastosowanie w homeopatii
1. Następstwa utraty płynów ustrojowych, krwi, długotrwałych i obfitych stanów ropnych, zbyt długo przeciągającego się karmienia dziecka piersią, obfitych długotrwałych upławów, biegunki lub wymiotów; 2. Krwawienia i krwotoki ze wszystkich jam ciała, jak również do jam ciała czy też mięśni lub tkanki podskórnej i ich następstwa;
3. Nieżyty błon śluzowych dróg oddechowych i przewodu pokarmowego, szczególnie dróg żółciowych;
4. Okresowość występowania objawów z dużą dokładnością co 1 lub kilka dni czy tygodnia. Periodyczność nie jest objawem koniecznym przy ordynowaniu tego leku.