Marchew

Marchew siewna – Daucus Carota
Ang. Carrot; franc. Carotte; niem. Möhre; ros. Morkow posiewnaja.

Występowanie
Odmiana ogrodowa jest powszechnie uprawiana, natomiast odmiana dzika jest pospolita na łąkach i przydrożach.

Surowce
Korzeń marchwi świeży — Radix Dauci recens; owoc marchwi — Fructus Dauci.

Główne związki
W świeżych korzeniach: karotenoidy (m.in. β-karoten), witamina B1 i witamina B2, węglowodany (m.in. glukoza, sacharoza), substancje siarkowe pobudzające wzrost Lactobacillus bifidus (m.in. 4-fosfo-D-pantetoino-S-sulfonian), pektyny (ponad 11%), substancja o działaniu insulinopodobnym, ślady olejku eterycznego, sole mineralne (m.in. mangan, wapń, miedź). W owocach występują: związki flawonoidowe, olejek eteryczny do 2,4% (m.in. karotol, octan geranylu, limonen), olej tłusty 13%, związki białkowe, octan choliny.

Działanie
Korzenie — digestivum, metabolicum, anthelminthicum; owoce (frakcja flawonoidowa) — spasmolyticum. W świeżych korzeniach marchwi oraz w soku znajdują się specyficzne związki siarkowe zwane „czynnikami bifidus”, które pobudzają wzrost Bifidobacterium bifidum (syn. Lactobacillus bifidus). Czynniki te odgrywają poważną rolę w zapobieganiu i zwalczaniu zaburzeń trawiennych u dzieci. Marchew działa również witaminizująco (β-karoten), przeciw-miażdżycowo, przeciwcukrzycowo i przeciwrobaczycowo (Oxyuris, Ascaris). Ostatnio wykazano, że obecność pektyn w marchwi spożywanej przez osoby w wieku podeszłym obniża poziom cholesterolu we krwi, działa więc jako czynnik przeciwmiażdżycowy. Tak samo działają pektyny zawarte w innych roślinach i owocach. Owoce marchwi są źródłem zespołu flawonoidów, działających przeciwskurczowo na naczynia wieńcowe serca 2,5 rażą silniej niż teobromina. Po podaniu doustnym flawonoidy dobrze wchłaniają się w jelicie i zwiększają przepływ krwi do serca w sposób zbliżony, lecz znacznie skuteczniejszy niż kellina.

Zastosowanie
Dla niemowląt w zaburzeniach trawiennych, zwłaszcza wtedy, gdy nie są one karmione naturalnie. Dla małych dzieci i młodzieży w przypadkach niedożywienia, niedokrwistości, stanów zapalnych skóry, skrofuloz spowodowanych dłużej trwającą biegunką i zaburzeniami przemiany materii oraz w początkach awitaminozy A. Również jako pomocniczy środek przeciw owsikom i glistom ludzkim. Dla dorosłych i osób w wieku podeszłym jako środek dietetyczny, poprawiający perystaltykę jelit, wzmacniający odporność i elastyczność skóry oraz nabłonka w błonach śluzowych, wreszcie jako adiuvans w początkowym
okresie cukrzycy i miażdżycy. Wyciągi z owoców marchwi stosuje się w lekkich i przewlekłych postaciach choroby wieńcowej oraz jako lek pomocniczy i wspomagający w przypadkach cięższych.