Przęśl

Przęśl dwukłosowa – Ephedra Distachya
Ang. Ephedral franc. Ephedra a doubles epis; niem. Meerträubchen; ros. Chwojnik dwuchkoloskowyj.

Występowanie
W środk. Azji, również uprawiana.

Surowiec
Ziele przęśli — Herba Ephedrae; równowartościowego surowca dostarczają: Ephedra equisetina i Ephedra sinica.

Główne związki
Mieszanina alkaloidów fenyloizopropyloaminowych do 3% (m.in. L-efedryna, D-pseudoefedryna), z której do celów leczniczych izoluje się efedrynę i norefedrynę).

Działanie
Spasmolyticum, stimulans.
Efedryna jest związkiem sympatomimetycznym, działającym podobnie do adrenaliny, lecz nieco dłużej; po podaniu doustnym nie ulega unieczynnieniu w przewodzie pokarmowym. W działaniu obwodowym
efedryny znaczenie mają dwa mechanizmy, pierwszy wzmaga i przedłuża efekty wywołane przez związki katecholowe, drugi uwalnia noradrenalinę z miejsc magazynowania. Następuje wówczas zwężenie drobnych naczyń krwionośnych i włośniczek, podwyższenie ciśnienia tętniczego krwi, zmniejszenie napięcia mięśni gładkich, zwłaszcza w oskrzelach i jelitach, rozszerzenie źrenic, nieznaczne pobudzenie skurczów mięśnia sercowego oraz pogłębienie oddechu. Efedryna działa również pobudzająco na ośrodkowy układ nerwowy, wyzwala bodźce psychiczne wyraźniej niż adrenalina. Takie same właściwości wykazuje norefedryna.

Działania uboczne
Po dawkach leczniczych bicie serca, bezsenność, uczucie lęku i drżączka; u ludzi starszych trudność w oddawaniu moczu; większe dawki powodują nerwowość, ból głowy, podwyższenie ciśnienia krwi, wymioty, przyspieszenie akcji serca.

Interakcje
Z glikozydami nasercowymi (zaburzenia rytmu serca).

Zastosowanie
W zwalczaniu ataków dychawicy oskrzelowej, również w stanach przewlekłych (niekiedy korzystne jest łączenie z barbituranami w celu przeciwdziałania bezsenności); można też podawać w senności
napadowej, moczeniu nocnym (enuresis nocturna), ciężkiej niedomodze mięśniowej (myasthenia gravis), jako analepticum w zapaści po zatruciu narkotykami i środkami nasennymi (np. barbituranami, alkoholem), również w nieżycie nosa i tzw. katarze siennym. W chirurgii podczas znieczulenia rdzeniowego (aby przeciwdziałać spadkom ciśnienia krwi).

Przeciwwskazania
Ciężka niewydolność serca, przerost prostaty, poważne zaburzenia krążenia obwodowego, nadciśnienie, dusznica bolesna, nadczynność tarczycy.