Senes
Senes wąskolistny – Cassia Angustifolia
Ang. Senna; franc. Sens; niem. Senna; ros. Kassja uzkolistnaja.
Występowanie
Indie, Pakistan, Półwysep Arabski, płdn.-wsch. Afryka, również uprawiany.
Surowce
Listek senesu — Folium Sennae; owoc (strąk) senesu — Fructus Sennae (syn. Folliculus Sennae, zwany „strączkiem senesowym”).
Główne związki
Ponad 20 antrazwiązków (ok. 3,8%), w tym połączenia glikozydowe (m.in. sennozydy A, B, C, D) oraz nieglikozydowe (m.in. sennidyny A, B, C, chryzofanol, fiscjon, aloeemodyna). Ponadto flawonoidy, żywice, śluz.
Działanie
Laxativum, cholagogum.
Listki i strąki senesu działają na jelito grube i powodują przeczyszczenie. Substancjami czynnymi są antrazwiązki, przede wszystkim połączenia glikozydowe, które silnie pobudzają perystaltykę jelita grubego. Senes jest szczególnie wartościowym środkiem przeczyszczającym, gdyż działa szybciej niż inne surowce (6—8 godzin od przyjęcia leku). Ponadto senes zawiera mało żywic, prawie wcale nie drażni błon śluzowych przewodu pokarmowego i nie wywołuje ich przekrwienia. Działanie żółciopędne jest nieznaczne.
Zastosowanie
W zaparciach atonicznych, szczególnie u osób w wieku podeszłym i cierpiących na otyłość, również w zaparciach spastycznych, lecz łącznie z preparatami przeciw-skurczowymi (np. papaweryna, pilokarpina, Scopolan, Tinct. Belladonnae) i w zaparciach przejściowych, np. po operacjach, ciężkich chorobach zakaźnych, wielodniowym przebywaniu w łóżku, a nawet w okresie ciąży. Przy przyjęciu senesu lub innych surowców z tej grupy mleko matek karmiących nabiera właściwości przeczyszczających. Senes jest szczególnie zalecany dla dzieci.