Tarczownica
Tarczownica Islandzka – Cetraria Islandica
Ang. Iceland Moss; franc. Cetraire d’Islande; niem. Isländisches Moos; ros. Islandskij moch.
Występowanie
Na półkuli półn., w Polsce pod ochroną.
Surowiec
Porost islandzki (cala wysuszona plecha) — Lichen islandicus.
Główne związki
Kwasy porostowe do 4% (m.in. kw. fumaroprotocetrarowy, kw. D-protolichesterynowy, kw. usninowy), wielocukry do 70% (m.in. lichenina, izolichenina). śluz, sole mineralne (m.in. jod).
Działanie
Mucilaginosum, bactericidum, antihydroticum, antiemeticum.
Porost islandzki działa osłaniające na błony śluzowe górnych dróg oddechowych i przewodu pokarmowego, zwłaszcza żołądka (obecność licheniny i śluzu), zmniejsza stan zapalny i chroni przed podrażnieniem. Ze wzglądu na obecność kwasów porostowych hamuje rozwój licznych drobnoustrojów Gram-dodatnich oraz pałeczek gruźlicy ludzkiej, pobudza wydzielanie soku żołądkowego, zwiększa łaknienie i przyswajanie składników pokarmu. Stwierdzono również wpływ na przemianę materii za pośrednictwem gruczołu tarczycowego i pobudzenia wytwarzania tyreoglobuliny (obecność jodu). Surowiec ma również znane od dawna właściwości przeciw-potne i przeciwwymiotne oraz niedawno poznane właściwości cytotoksyczne (tylko po podaniu pozajelitowym). Wykazano doświadczalnie na zwierzętach obciążonych przeszczepionymi nowotworami, że wstrzyknięcia wielocukrów (wodny wyciąg z surowca zawierający licheninę i izolicheninę.) wyraźnie hamują rozwój tkanki rakowej.
Zastosowanie
W nieżytach górnych dróg oddechowych, zapaleniu gardła i jamy ustnej, nieżycie żołądka, chorobie wrzodowej żołądka i dwunastnicy. Również w niedokwaśności, utrudnionym trawieniu i przyswajaniu, ogólnym wychudzeniu i osłabieniu po przebytych ciężkich chorobach lub operacji. Pomocniczo podczas leczenia gruźlicy płuc chemio-terapeutykami, jako środek chroniący błonę śluzową przed uszkodzeniem salicylanami (PAS) i zapobiegający nudnościom i wymiotom po dużych dawkach antybiotyków oraz jako synergicznie działający z tuberkulostatykami.